മതപരിവര്‍ത്തനം: നിയമവും സാമൂഹിക യാഥാര്‍ത്ഥ്യവും

ഇന്ത്യന്‍ ഭരണഘടനാ ചരിത്രത്തിലും സാമൂഹിക നീതിയെക്കുറിച്ചുള്ള ചര്‍ച്ചകളിലും വലിയ ചലനങ്ങള്‍ സൃഷ്‌ടിക്കുന്ന ഒന്നാണ്‌ മതപരിവര്‍ത്തനം സംബന്ധിച്ച സുപ്രീം കോടതിയുടെ വിധി. ഹിന്ദു, സിഖ്‌, ബുദ്ധ മതങ്ങള്‍ ഒഴികെയുള്ള ഇതര മതങ്ങളിലേക്ക്‌ പരിവര്‍ത്തനം ചെയ്യുന്നതോടെ ഒരാള്‍ക്ക്‌ തന്റെ പട്ടികജാതി പദവി പൂര്‍ണമായും നഷ്‌ടപ്പെടുമെന്ന കോടതിയുടെ നിരീക്ഷണം നിയമപരമായ വ്യക്‌തത നല്‍കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അതോടൊപ്പം തന്നെ ഗൗരവതരമായ ചില സാമൂഹിക ചോദ്യങ്ങളും ഇത്‌ ഉയര്‍ത്തുന്നുണ്ട്‌.
1950ലെ ഭരണഘടനാ (പട്ടികജാതി) ഉത്തരവിലെ മൂന്നാം കേ്ലാസിനെ ആസ്‌പദമാക്കിയാണ്‌ ജസ്‌റ്റിസ്‌ പ്രശാന്ത്‌ കുമാര്‍ മിശ്ര അധ്യക്ഷനായ ബെഞ്ച്‌ ഈ വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചത്‌. പട്ടികജാതി പദവി എന്നത്‌ ഹിന്ദു മതവിശ്വാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണെന്നും, പില്‍ക്കാലത്ത്‌ സിഖ്‌ (1956), ബുദ്ധ (1990) മതങ്ങളെ ഇതില്‍ ഉള്‍പ്പെടുത്തിയത്‌ ആ മതങ്ങള്‍ക്കുള്ളിലെ സവിശേഷ സാഹചര്യങ്ങള്‍ കണക്കിലെടുത്താണെന്നും കോടതി വ്യക്‌തമാക്കുന്നു. ക്രിസ്‌തുമതം പോലെയുള്ള സെമിറ്റിക്‌ മതങ്ങള്‍ അവയുടെ ദൈവശാസ്‌ത്രപരമായ അടിത്തറയില്‍ ജാതിവ്യവസ്‌ഥയെ അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. അതിനാല്‍ തന്നെ, ഒരു വ്യക്‌തി ആ മതത്തിലേക്ക്‌ മാറുന്നതോടെ ജാതിയുടെ അടിസ്‌ഥാനത്തിലുള്ള ആനുകൂല്യങ്ങളും പട്ടികജാതി പീഡന വിരുദ്ധ നിയമത്തിന്റെ സംരക്ഷണവും അവകാശപ്പെടാന്‍ കഴിയില്ലെന്നാണ്‌ കോടതിയുടെ പക്ഷം.
ഈ വിധിയെ അനുകൂലിക്കുന്നവര്‍ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നത്‌ ഇത്‌ നിയമവാഴ്‌ചയുടെയും ഭരണഘടനാപരമായ കൃത്യതയുടെയും വിജയമാണെന്നാണ്‌. നിലവില്‍ സംവരണ ആനുകൂല്യം അനുഭവിക്കുന്ന ഹിന്ദു ദളിതരുടെ അവകാശങ്ങള്‍ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുമെന്നും, ആനുകൂല്യങ്ങള്‍ ലക്ഷ്യമിട്ട്‌ മതം ഉപയോഗിക്കുന്നത്‌ തടയാന്‍ ഇത്‌ സഹായിക്കുമെന്നും ഇവര്‍ വാദിക്കുന്നു. മതപരമായ വിശ്വാസം വ്യക്‌തിപരമാണെങ്കിലും, അത്‌ പരസ്യമായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ആചരിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോള്‍ ആ മതത്തിന്റെ നിയമങ്ങള്‍ക്കും ചട്ടങ്ങള്‍ക്കും വിധേയമായി മാത്രമേ ഭരണഘടനാപരമായ ആനുകൂല്യങ്ങള്‍ തേടാന്‍ കഴിയൂ എന്നതാണ്‌ കോടതി ഉയര്‍ത്തിപ്പിടിക്കുന്ന തത്വം.
എന്നാല്‍, ഇതിന്റെ മറുവശം പരിശോധിക്കുമ്പോള്‍ സാമൂഹികാവസ്‌ഥ പരിഗണിക്കേണ്ടതുണ്ട്‌. ഇന്ത്യയിലെ സാഹചര്യത്തില്‍ മതം മാറിയാലും ഒരു വ്യക്‌തിയെ പിന്തുടരുന്ന ജാതീയമായ വിവേചനങ്ങള്‍ പൂര്‍ണമായും ഇല്ലാതാകുന്നില്ല എന്നത്‌ സത്യമാണ്‌. പട്ടികവര്‍ഗക്കാര്‍ക്ക്‌ മതം മാറിയാലും സംവരണം നിലനില്‍ക്കുമ്പോള്‍, പട്ടികജാതിക്കാര്‍ക്ക്‌ മാത്രം അത്‌ നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നത്‌ തുല്യനീതിയുടെ ലംഘനമാണെന്ന വാദവും ശക്‌തമാണ്‌. പീഡന വിരുദ്ധ നിയമത്തിന്റെ പരിരക്ഷ നഷ്‌ടപ്പെടുന്നത്‌ മതം മാറിയ ദളിതരെ അക്രമങ്ങള്‍ക്കും അധിക്ഷേപങ്ങള്‍ക്കും മുന്നില്‍ നിസ്സഹായരാക്കാന്‍ ഇടയാക്കുമെന്ന ആശങ്കയും നിലനില്‍ക്കുന്നു.
മതം മാറിയ ഒരാള്‍ക്ക്‌ തിരികെ ഹിന്ദു മതത്തിലേക്ക്‌ വന്ന്‌ ജാതി പദവി തിരിച്ചുപിടിക്കണമെങ്കില്‍ കോടതി വച്ചിരിക്കുന്ന നിബന്ധനകള്‍ അതീവ കര്‍ക്കശമാണ്‌. തന്റെ പഴയ ജാതി തെളിയിക്കുന്നതിനൊപ്പം, സമുദായം തന്നെ തിരികെ സ്വീകരിച്ചുവെന്നും പഴയ ആചാരങ്ങള്‍ മാറ്റമില്ലാതെ പിന്തുടരുന്നുവെന്നും തെളിയിക്കേണ്ടതുണ്ട്‌. ഇത്‌ വിശ്വാസപരമായ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെക്കാള്‍ ഉപരിയായി കടുപ്പമേറിയ നിയമപരമായ കടമ്പകളായി മാറാന്‍ സാധ്യതയുണ്ട്‌. നിയമങ്ങള്‍ ഭരണഘടനയുടെ അക്ഷരങ്ങളോട്‌ നീതി പുലര്‍ത്തേണ്ടത്‌ അത്യാവശ്യമാണ്‌, എന്നാല്‍, നിയമത്തിന്റെ ചൈതന്യം സാമൂഹിക നീതി ഉറപ്പാക്കുന്നതിലായിരിക്കണം.
ഈ വിധി നിയമപരമായ അവ്യക്‌തതകള്‍ നീക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, പാര്‍ശ്വവല്‍ക്കരിക്കപ്പെട്ട വിഭാഗങ്ങള്‍ നേരിടുന്ന വിവേചനങ്ങള്‍ അവസാനിപ്പിക്കാന്‍ നിയമത്തിനൊപ്പം തന്നെ സമൂഹത്തിന്റെ ബോധവല്‍ക്കരണവും അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്‌. ജാതി എന്നത്‌ ഒരു വിശ്വാസപരമായ അവസ്‌ഥയല്ല, മറിച്ച്‌ ഇന്ത്യയില്‍ അതൊരു സാമൂഹിക യാഥാര്‍ത്ഥ്യമാണ്‌. മതവിശ്വാസങ്ങള്‍ക്കപ്പുറം മനുഷ്യത്വത്തിനും തുല്യനീതിക്കും മുന്‍ഗണന നല്‍കുന്ന ഒരു സാമൂഹിക വ്യവസ്‌ഥിതി കെട്ടിപ്പടുക്കാന്‍ നമുക്ക്‌ സാധിക്കണം. നിയമപരമായ സംരക്ഷണം ഏവര്‍ക്കും ഒരേപോലെ ലഭ്യമാകുന്ന തരത്തിലുള്ള ചര്‍ച്ചകള്‍ക്ക്‌ ഈ വിധി വഴിയൊരുക്കട്ടെ.