പൂര്‍ത്തിയായി, അവസാന വാക്ക്‌

ഏതു കാര്യത്തിലും ഇറാനിലെ അവസാന വാക്കായിരുന്നു പരമോന്നത നേതാവ്‌. ആ സ്‌ഥാനം സ്‌ഥാനം വഹിച്ച ആയത്തൊള്ള അലി ഖമനേയി(86)യെ വധിച്ചാണ്‌ ഇസ്രയേല്‍- അമേരിക്ക സഖ്യം ഇറാന്‌ ആഘാതം നല്‍കിയത്‌.
1979 ലെ ഇസ്ലാമിക വിപ്ലവത്തിനു ശേഷം ഇറാനില്‍ രണ്ട്‌ പരമോന്നത നേതാക്കള്‍ മാത്രമേ ഉണ്ടായിട്ടുള്ളൂ. ആയത്തൊള്ള റൂഹത്തുള്ള ഖൊമേനി(1979- 1989) ആയിരുന്നു ആദ്യ നേതാവ്‌. അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചതിനു പിന്നാലെയാണ്‌ ഖമനേയി പരമോന്നത നേതാവായത്‌.
പരമോന്നത നേതാവ്‌ ഇറാനില്‍ വലിയ പദവിയാണ്‌. പരമോന്നത നേതാവ്‌ രാഷ്‌ട്രത്തലവനും സൈന്യത്തിന്റെ, അതില്‍ റെവല്യൂഷണറി ഗാര്‍ഡ്‌സ്‌ ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള കമാന്‍ഡര്‍ഇന്‍ചീഫും ആണ്‌. ഖമനേയി ഒരു ഏകാധിപതി ആയിരുന്നില്ല, അദ്ദേഹത്തിന്‌ പൊതുനയങ്ങളില്‍ ഏത്‌ കാര്യവും വീറ്റോ ചെയ്യാനും പൊതു ഓഫീസുകളിലേക്ക്‌ സ്‌ഥാനാര്‍ത്ഥികളെ തെരഞ്ഞെടുക്കാനും കഴിയുന്ന അധികാരമുണ്ടായിരുന്നു. കഴിഞ്ഞ മൂന്ന്‌ പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി ഇറാനികള്‍ക്ക്‌ ഖമനേയിയില്ലാത്ത ജീവിതമില്ലായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ എല്ലാ പൊതുപരിപാടികളും സ്‌റ്റേറ്റ്‌ ടെലിവിഷന്‍ സംപ്രേക്ഷണം ചെയ്‌തിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങള്‍ പൊതുസ്‌ഥലങ്ങളിലെ ബില്‍ബോര്‍ഡുകളില്‍ നിറഞ്ഞുനിന്നു, കടകളിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങള്‍ വ്യാപകമായിരുന്നു.
രാജ്യത്തിനു പുറത്ത്‌ ഇറാന്‍ പ്രസിഡന്റുമാര്‍ ശ്രദ്ധ നേടിയെടുത്തിട്ടുണ്ടെന്നത്‌ സത്യം. പക്ഷേ, രാജ്യത്തിനകത്ത്‌, ഖമനേയി ആയിരുന്നു കാര്യങ്ങള്‍ നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത്‌.
ആ അധികാരത്തിലേക്കുള്ള ഖമനേയിയുടെ യാത്ര അത്ര എളുപ്പമായിരുന്നില്ല. 1939 ല്‍ വടക്കുകിഴക്കന്‍ ഇറാനിലെ മാഷാദ്‌ നഗരത്തിലാണ്‌ അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്‌. എട്ട്‌ മക്കളില്‍ രണ്ടാമനായി ഒരു മതകുടുംബത്തിലായിരുന്നു ജനനം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ്‌ ജാവേദ്‌ ഖമനേയി ഷിയാ വിഭാഗത്തിലെ പുരോഹിതനായിരുന്നു. ബാല്യകാലം ദാരിദ്ര്യത്തിന്റേതായിരുന്നു. പലപ്പോഴും 'റൊട്ടിയും കഞ്ഞിയും' മാത്രം കഴിച്ചിരുന്നു ജീവിതം.
ഖുര്‍ആന്‍ പഠനത്തില്‍ അദ്ദേഹം മുന്‍നിരയിലെത്തി. 11ാം വയസ്സില്‍ അദ്ദേഹം പുരോഹിതനായി യോഗ്യത നേടി. എന്നാല്‍, അന്നത്തെ പല മത നേതാക്കളെയും പോലെ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവര്‍ത്തനം ആത്മീയതയെക്കാള്‍ രാഷ്‌ട്രീയമായിരുന്നു. മികച്ച പ്രഭാഷകനായിരുന്ന ഖമനേയി. അദ്ദേഹം ഷാ ഭരണകൂടത്തിലെ വിമര്‍ശകര്‍ക്കൊപ്പം ചേര്‍ന്നു. ഷായുടെ രഹസ്യ പോലീസ്‌ അദ്ദേഹത്തെ ആറ്‌ തവണ അറസ്‌റ്റ്‌ ചെയ്‌തു.
ഇസ്ലാമിക വിപ്ലവത്തിന്‌ ശേഷം, രാജ്യത്തിന്റെ പരമോന്നത നേതാവായി മാറിയ ആയത്തൊള്ള റൂഹുള്ള ഖൊമേനി തലസ്‌ഥാനമായ ടെഹ്‌റാനിലെ വെള്ളിയാഴ്‌ച പ്രാര്‍ത്ഥനയുടെ നേതാവായി ഖമനേയിയെ നിയമിച്ചു. എല്ലാ ആഴ്‌ചയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്‌ട്രീയ പ്രഭാഷണങ്ങള്‍ രാജ്യത്തുടനീളം സംപ്രേക്ഷണം ചെയ്‌തു. പതിയെ അദ്ദേഹം രാഷ്‌ട്രീയ നേതൃത്വത്തിലേക്ക്‌ ഉയര്‍ന്നുവന്നു.
വിപ്ലവത്തിന്‌ ശേഷമുള്ള ആദ്യ മാസങ്ങളില്‍, ഖൊമേനിയോടുള്ള കൂറുള്ള ഒരു കൂട്ടം വിദ്യാര്‍ഥികള്‍ യു.എസ്‌ എംബസി കൈവശപ്പെടുത്തി. നിരവധി നയതന്ത്ര ഉദ്യോഗസ്‌ഥരും എംബസി ജീവനക്കാരും ബന്ദികളായി. ഖമനേയി ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള ഇറാനിയന്‍ വിപ്ലവ നേതാക്കള്‍ ഷായെ പുനരധിവസിപ്പിക്കാനുള്ള അമേരിക്കയുടെ തീരുമാനത്തിനെതിരേ പ്രതിഷേധിക്കുന്ന വിദ്യാര്‍ഥികളെ പിന്തുണച്ചു. ആ പ്രതിസന്ധി 444 ദിവസം നീണ്ടുനിന്നു. അതിന്റെ മാറ്റൊലി യു.എസിലുമെത്തി. അവിടെ ജിമ്മി കാര്‍ട്ടറുടെ ഭരണത്തുടര്‍ച്ചാ മോഹം പൊലിഞ്ഞു. ഈ പ്രതിസന്ധിക്ക്‌ തൊട്ടുപിന്നാലെ, ഖമനേയിക്കു നേരേ വധശ്രമമുണ്ടായി. 1981 ജൂണില്‍, എതിരാളികള്‍ ടേപ്പ്‌ റെക്കോഡറിനുള്ളില്‍ ബോംബ്‌ ഒളിപ്പിച്ചു. അദ്ദേഹം പ്രഭാഷണം നടത്തുന്നതിനിടയില്‍ അത്‌ പൊട്ടിത്തെറിച്ചു. ഖമനേയിക്ക്‌ ഗുരുതരമായ പരുക്കേറ്റു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്വാസകോശത്തിന്റെ പരുക്ക്‌ മാറാന്‍ മാസങ്ങളെടുത്തു,.അദ്ദേഹത്തിന്റെ വലത്‌ കൈയുടെ സ്വാധീനം നഷ്‌ടമായി. ആ വര്‍ഷം, പ്രസിഡന്റ്‌ മുഹമ്മദ്‌അലി രജായി വധിക്കപ്പെട്ടു, ഖമനേയി തെരഞ്ഞെടുപ്പില്‍ മത്സരിച്ച്‌ ആ സ്‌ഥാനത്തെത്തി. ഖൊമേനി സ്‌ഥാനാര്‍ത്ഥികളെ നിയന്ത്രിച്ചതിനാല്‍ ഫലം സംശയാതീതമായിരുന്നു. 97% വോട്ടോടെ ഖമനേയി വിജയിച്ചു.
ഇറാഖി പ്രസിഡന്റ്‌ സദ്ദാം ഹുസൈന്‍, ഖൊമേനിയുടെ ഇസ്ലാമിക വിപ്ലവം വിദേശത്തേക്ക്‌ വ്യാപിക്കുകയും തന്റെ ഭരണകൂടത്തെ ദുര്‍ബലപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുമെന്ന്‌ ഭയന്നു. വൈകാതെ ഇരുരാജ്യങ്ങളും ഏറ്റുമുട്ടി. ഇരുവശത്തും ലക്ഷക്കണക്കിന്‌ ആളുകള്‍ മരിച്ചു. ഖമനേയി യുദ്ധമുഖത്ത്‌ മാസങ്ങളോളം ചെലവഴിച്ചു. ഇറാഖി സൈന്യം ഇറാനിലെ അതിര്‍ത്തി ഗ്രാമങ്ങളില്‍ രാസായുധങ്ങള്‍ ഉപയോഗിക്കുകയും ടെഹ്‌റാന്‍ ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള നഗരങ്ങളില്‍ മിസൈലുകള്‍ വര്‍ഷിക്കുകയും ചെയ്‌തു. സദ്ദാം ഹുസൈന്റെ ആക്രമണത്തെ അമേരിക്കയും പടിഞ്ഞാറന്‍ രാജ്യങ്ങളും പിന്തുണച്ചു. യുദ്ധം അവസാനിച്ചെങ്കിലും പരസ്‌പര അവിശ്വാസം നീങ്ങിയില്ല. 1989ല്‍, 86ാം വയസ്സില്‍ ഖൊമേനി അന്തരിച്ചു. പിന്‍ഗാമിയായി ഖമനേയിയെ തെരഞ്ഞെടുത്തു.
'ഞാന്‍ നിരവധി തെറ്റുകളും കുറവുകളും ഉള്ള ഒരു വ്യക്‌തിയാണ്‌, യഥാര്‍ത്ഥത്തില്‍ ഒരു സെമിനാരി വിദ്യാര്‍ഥിയാണ്‌. എന്റെ ചുമലില്‍ വലിയ ഉത്തരവാദിത്വം ഏല്‍പ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, ഈ ഭാരമേറിയ ഉത്തരവാദിത്വം നിറവേറ്റാന്‍ എന്റെ കഴിവുകളും സര്‍വശക്‌തനായ ദൈവത്തിലുള്ള എന്റെ വിശ്വാസവും ഞാന്‍ ഉപയോഗിക്കും.' - അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഖൊമേനിയുടെ അത്ര ജനപ്രീതി ഇല്ലാത്തതായിരുന്നു ആദ്യ പ്രതിസന്ധി. അടുത്ത 30 വര്‍ഷത്തിനിടയില്‍, പാര്‍ലമെന്റ്‌, നീതിന്യായ വ്യവസ്‌ഥ, പോലീസ്‌, മാധ്യമങ്ങള്‍, പുരോഹിത വര്‍ഗ്ഗം എന്നിവ ഉള്‍പ്പെടെ ഇറാനിയന്‍ സ്‌ഥാപനത്തിന്റെ എല്ലാ മേഖലകളിലും വിശ്വസ്‌തരുടെ ശൃംഖല ഖമനേയി വികസിപ്പിച്ചു.
അധികാരത്തെ ആഘോഷമാക്കാതിരിക്കാന്‍ അദ്ദേഹം പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിച്ചു. വിദേശ യാത്ര അത്യപൂര്‍വമായിരുന്നു. ഭാര്യ, ആറ്‌ മക്കള്‍, പേരക്കുട്ടികള്‍ എന്നിവരോടൊപ്പം ടെഹ്‌റാനിലെ ഒരു കോമ്പൗണ്ടില്‍ ലളിതമായി അദ്ദേഹം ജീവിച്ചു. രാജ്യത്തിനകത്ത്‌, അദ്ദേഹം എതിര്‍പ്പുകളെ അടിച്ചമര്‍ത്തി.1999ലെ വിദ്യാര്‍ഥി പ്രക്ഷോഭങ്ങള്‍ അപകടകരമായ ഒരു ഘട്ടമായിരുന്നു, പക്ഷേ അവ അടിച്ചമര്‍ത്തപ്പെട്ടു.
2019ല്‍, ഇന്ധന വിലക്കയറ്റം തെരുവ്‌ പ്രക്ഷോഭങ്ങള്‍ക്ക്‌ കാരണമായപ്പോള്‍, അനധികൃത മാര്‍ച്ചുകള്‍ തടയുന്നതിനായി ഖമനേയി ദിവസങ്ങളോളം ഇന്റര്‍നെറ്റ്‌ തടഞ്ഞു. അംനസ്‌റ്റി ഇന്റര്‍നാഷണല്‍ റിപ്പോര്‍ട്ട്‌ അനുസരിച്ച്‌, പോലീസ്‌ പ്രകടനക്കാരെ മെഷീന്‍ ഗണ്‍ ഉപയോഗിച്ച്‌ വെടിവെച്ച്‌ കൊന്നു. ചില പുരോഗമ ആശയങ്ങള്‍ സ്വീകരിക്കാന്‍ അദ്ദേഹം മറന്നില്ല. സ്‌ത്രീകളുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിലുള്ള തടസ്സങ്ങള്‍ നീക്കം ചെയ്‌തു . എങ്കിലും അദ്ദേഹം ലിംഗസമത്വത്തില്‍ വിശ്വസിച്ചിരുന്നില്ല.
ഹിജാബ്‌ ധരിക്കുന്നതിനെതിരേ പ്രചാരണം നടത്തിയ സ്‌ത്രീകളെ അറസ്‌റ്റ്‌ ചെയ്യുകയും പീഡിപ്പിക്കുകയും ഏകാന്ത തടവിലാക്കുകയും ചെയ്‌തു. അവരെ പിന്തുണച്ചവരെയും ലക്ഷ്യമിട്ടു. ഒരു മനുഷ്യാവകാശ അഭിഭാഷകന്‌ 38 വര്‍ഷത്തെ ജയില്‍ ശിക്ഷയും 148 അടി തടവും ലഭിച്ചു. 2022ല്‍, ഹിജാബ്‌ ശരിയായി ധരിച്ചില്ലെന്ന്‌ ആരോപിച്ച്‌ പോലീസ്‌ കസ്‌റ്റഡിയില്‍ മരിച്ച 22 കാരിയായ മഹ്‌സ അമിനിയുടെ മരണത്തെത്തുടര്‍ന്ന്‌ ഇസ്ലാമിക വിപ്ലവത്തിനെതിരായ ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളികളില്‍ ഒന്ന്‌ ഉയര്‍ന്നു. പ്രക്ഷോഭങ്ങളില്‍ സുരക്ഷാ സേന 550ല്‍ അധികം പേരെ കൊല്ലുകയും 20,000 പേരെ തടവിലാക്കുകയും ചെയ്‌തതായി മനുഷ്യാവകാശ ഗ്രൂപ്പുകള്‍ പറയുന്നു.
2001 സെപ്‌റ്റംബര്‍ 11 ന്‌ അമേരിക്കയ്‌ക്ക്‌ നേരെയുണ്ടായ ആക്രമണങ്ങള്‍ക്ക്‌ ശേഷം, പ്രസിഡന്റ്‌ ജോര്‍ജ്‌ജ്‌ ഡബ്ല്യു. ബുഷ്‌ ഇറാനെ ഇറാഖിനും ഉത്തര കൊറിയക്കും ഒപ്പം 'ദുഷ്‌ടതയുടെ അച്ചുതണ്ട്‌' എന്നതിന്റെ ഭാഗമാക്കി.
'അമേരിക്കക്ക്‌ നാശം' എന്ന മുദ്രാവാക്യം തന്റെ ജനങ്ങള്‍ക്ക്‌ അദ്ദേഹം സമ്മാനിച്ചു.
വിദേശ രാജ്യങ്ങളുമായി തര്‍ക്കമുണ്ടാകാനുള്ള പ്രധാന കാരണം ആണവ പ്രതിരോധമായിരുന്നു. ഇരുപത്‌ വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്ക്‌ മുമ്പ്‌, ഖമനേയി അണ്വായുധങ്ങള്‍ ഇസ്ലാമിക വിരുദ്ധമാണെന്ന്‌ പ്രഖ്യാപിക്കുകയും അവയുടെ വികസനം നിരോധിച്ചുകൊണ്ട്‌ ഒരു ഫത്‌വ പുറപ്പെടുവിക്കുകയും ചെയ്‌തു. എന്നാല്‍, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണത്തിന്‍ കീഴില്‍, ഇറാന്‍ രഹസ്യമായി ആണവായുധ ശേഷി വികസിപ്പിക്കാന്‍ ശ്രമിച്ചതായി ഇസ്രയേലും പടിഞ്ഞാറന്‍ രാജ്യങ്ങളും വിശ്വസിച്ചു. ലോകശക്‌തികള്‍ അതിന്‌ പ്രതികരണമായി ഏര്‍പ്പെടുത്തിയ ഉപരോധങ്ങള്‍, ഒരിക്കല്‍ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ എണ്ണ കയറ്റുമതിക്കാരനായിരുന്ന രാജ്യത്തെ ദാരിദ്ര്യത്തിലാക്കി.
2015ല്‍ അംഗീകരിച്ച ആണവ കരാറിനെ ഖമനേയി എതിര്‍ത്തില്ല, അത്‌ ഉപരോധത്തില്‍ ഇളവുകള്‍ക്ക്‌ പകരമായി ഇറാനിയന്‍ ആണവ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ക്ക്‌ പരിമിതികള്‍ ഏര്‍പ്പെടുത്തി, എന്നാല്‍ അമേരിക്ക ദീര്‍ഘകാലാടിസ്‌ഥാനത്തില്‍ അത്‌ പാലിക്കുമെന്ന്‌ അദ്ദേഹം സംശയം പ്രകടിപ്പിച്ചു.2018ല്‍, ട്രംപ്‌ ആണവ കരാര്‍ ഉപേക്ഷിക്കുകയും പകരം ചര്‍ച്ചകള്‍ക്ക്‌ നിര്‍ബന്ധിതനാക്കാന്‍ ഇറാനുമേല്‍ ഉപരോധങ്ങള്‍ പുനഃസ്‌ഥാപിക്കുകയും ചെയ്‌തു.
2025 ജൂണില്‍, ഇസ്രയേലി സേന ഇറാനില്‍ ആക്രമണം നടത്തി, അതിന്റെ ആണവ പദ്ധതി, ബാലിസ്‌റ്റിക്‌ മിസൈല്‍ ശേഖരം, ഉന്നത സൈനിക കമാന്‍ഡര്‍മാര്‍ എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമിട്ടു. തിരിച്ചടിയായി ഇസ്രയേലി നഗരങ്ങളിലേക്ക്‌ ഇറാന്‍ മിസൈല്‍ വര്‍ഷിച്ചു. അമേരിക്കക്കാര്‍ യുദ്ധത്തില്‍ ചേര്‍ന്നു. മൂന്ന്‌ പ്രധാന ഇറാനിയന്‍ ആണവ സൗകര്യങ്ങളില്‍ ആക്രമണം നടത്തിയപ്പോള്‍, ഒരിക്കലും കീഴടങ്ങില്ലെന്നു ഖമനേയി പ്രതിജ്‌ഞ ചെയ്‌തു.
2026 ജനുവരിയില്‍, ഇറാനിയന്‍ സമ്പദ്‌വ്യവസ്‌ഥയുടെ പരാജയം കാരണം ഉയര്‍ന്നുവന്ന തെരുവ്‌ പ്രക്ഷോഭങ്ങളുടെ തിരമാലകളെ ഖമനേയിയുടെ ഭരണകൂടം നേരിട്ടു. ഇത്‌ ക്രൂരമായ അടിച്ചമര്‍ത്തലിലൂടെ പ്രതികരിച്ചു, ഇത്‌ മനുഷ്യാവകാശ ഗ്രൂപ്പുകള്‍ പറയുന്നതനുസരിച്ച്‌ കുറഞ്ഞത്‌ 6,488 പ്രക്ഷോഭകരെ വധിച്ചു, 53,700 പേരെ തടവിലാക്കി. ആ കലാപത്തിനൊടുവിലാണ്‌ ഇറാനില്‍ അമേരിക്ക ഇടപെട്ടത്‌.