-->
മെക്സിക്കോ സിറ്റിക്കടുത്തുള്ള സോച്ചിമില്കോ തടാക സമുച്ചയം വളരെ ശ്രദ്ധേയമാണ്. കാരണം ഇവിടെ മെക്സിക്കന് അക്സൊലോട്ടില് എന്നൊരു വിചിത്ര നീര്പ്പല്ലി താമസിക്കുന്നുണ്ട്. 'നിയോട്ടെനി' എന്ന പ്രതിഭാസം പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന ജീവികളാണ് മെക്സിക്കന് അക്സൊലോട്ടില്. ലാര്വ ദശയിലുള്ള തൂവല് പോലുള്ള ബാഹ്യ ശകലങ്ങളും ജലത്തിലെ ജീവിതരീതിയും ജീവിതാവസാനം വരെ ഈ ജീവികള് നിലനിര്ത്തുന്നു. കരയില് ജീവിക്കുന്ന പൂര്ണവളര്ച്ചയെത്തിയ രൂപത്തിലേക്കുള്ള സാധാരണ രൂപാന്തരം ഇവയ്ക്ക് സംഭവിക്കുന്നില്ല.
തടിച്ചതും നീണ്ടതുമായ ശരീരവും നീന്താന് സഹായിക്കുന്ന പരന്ന വാലുമാണ് ഇവയ്ക്കുള്ളത്. ജലജീവിതത്തിന് അനുയോജ്യമായ രീതിയില് കണ്ണുകള്ക്ക് കണ്പോളകളില്ല. കടും തവിട്ട്, വെളുപ്പ്, ഇളംനിറം എന്നിങ്ങനെ പല നിറങ്ങളില് ഇവയെ കാണാം. അക്സൊലോട്ടിലിന്റെ ഏറ്റവും അസാധാരണമായ സവിശേഷതകളിലൊന്ന് പുനരുജ്ജീവന ശേഷിയാണ്. മുറിഞ്ഞുപോയ കൈകാലുകള്, സുഷുമ്ന നാഡിയുടെ ഭാഗങ്ങള്, ആന്തരികാവയവങ്ങള്, തലച്ചോറിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങള് പോലും മുറിവുണങ്ങുമ്പോള് കലകള് രൂപപ്പെടാതെ പുനഃസൃഷ്ടിക്കാന് ഇവയ്ക്ക് കഴിയും.
അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഈ സവിശേഷത അക്സൊലോട്ടിലിനെ ശാസ്ത്രലോകത്തെ പ്രധാന ഗവേഷണ വിഷയമാക്കി മാറ്റി. മനുഷ്യരിലെ കോശങ്ങളുടെയും കലകളുടെയും പുനരുജ്ജീവനത്തിന് ഈ അറിവ് എങ്ങനെ പ്രയോജനപ്പെടുത്താമെന്ന് ശാസ്ത്രജ്ഞര് പഠിച്ചുവരുന്നു. രാത്രിയില് ഇരതേടുന്ന മാംസഭോജിയാണ് അക്സൊലോട്ടില്. വിരകള്, പ്രാണികള്, ഒച്ചുകള്, ചെറു മത്സ്യങ്ങള് തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന ഭക്ഷണം. ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ നാശം, മലിനീകരണം, തദ്ദേശീയമല്ലാത്ത ഇരപിടിയന് മത്സ്യങ്ങളുടെ കടന്നുകയറ്റം എന്നിവ കാരണം അക്സൊലോട്ടില് ഇന്ന് അതീവ വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുകയാണ്. മെക്സിക്കന് സംസ്കാരത്തിലും പുരാണങ്ങളിലും അക്സൊലോട്ടിലിനെ 'ജലരാക്ഷസന്' എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്.