നീണ്ട അറുപത് വര്‍ഷത്തെ പാരമ്പര്യം മിഗ് 21 അവസാനിപ്പിച്ചു ; യുദ്ധവിമാനം ഇന്ത്യന്‍സൈന്യം ഡീകമ്മീഷന്‍ ചെയ്തു ; വാട്ടര്‍ സല്യൂട്ട് നല്‍കി , പോസ്റ്റല്‍ സ്റ്റാംപും കേന്ദ്രം പുറത്തിറക്കി

ഇന്ത്യന്‍ വ്യോമസേനയില്‍ 60 വര്‍ഷക്കാലത്തെ സേവനം നടത്തിയ ശേഷം മിഗ് വിമാനങ്ങള്‍ക്ക് ഇന്ത്യന്‍ സൈന്യം യാത്രയയപ്പ് നല്‍കുന്നു. 2025 സെപ്തംബര്‍ 26 ന് വെള്ളിയാഴ്ച മിഗ് 21 വിമാനങ്ങള്‍ ഇന്ത്യന്‍ വ്യോമസേന ഡീ കമ്മീഷന്‍ ചെയ്തു. പാകിസ്ഥാനുമായുള്ള നാല് സായുധ പോരാട്ട ങ്ങളിലെ നായകനായിരുന്നു മിഗ് 21 ഇന്ത്യന്‍ ആര്‍മി വിടുന്നതോടെ ഒരു യുഗത്തിനാണ് അവസാനമാകുന്നത്. ചണ്ഡീഗഡില്‍ രണ്ടു മണിക്കൂര്‍ നീണ്ട പരിപാടിയാണ് മിഗിന് യാത്രയയപ്പ് നല്‍കാന്‍ ഇന്ത്യ തയ്യാറാക്കിയത്.

യുദ്ധവിമാനമായ മിക്കോയന്‍-ഗുരെവിച്ച് മിഗ്-21 ഇന്ന് അവസാന പറക്കല്‍ നടത്തി. വെള്ളിയാഴ്ച ഉച്ചയ്ക്ക് 12.05 ന് എയര്‍ ചീഫ് മാര്‍ഷല്‍ എ.പി. സിംഗ് നയിക്കുന്ന ആറ് ബൈസണ്‍ വകഭേദങ്ങള്‍, അവസാനമായി ഒരിക്കല്‍ കൂടി ചണ്ഡീഗഢിന് മുകളില്‍ പറത്തി. ലാന്‍ഡിംഗ് സമയത്ത് ജെറ്റുകള്‍ക്ക് ഒരു വാട്ടര്‍ പീരങ്കി സല്യൂട്ട് നല്‍കി. ഇതിന് പിന്നാലെ വ്യോമസേനാമേധാവി പറത്തിയാണ് വിമാനത്തിന് യാത്രയയപ്പ് നല്‍കിയത്. സോവിയറ്റ് കാലഘട്ടത്തിലെ ഒരു യുദ്ധവിമാനമായ മിഗ്-21 ന്റെ പൈതൃകം പതിറ്റാണ്ടുകളായി ആക്രമണം, പ്രതിരോധം, രഹസ്യാന്വേഷണ ദൗത്യങ്ങള്‍ എന്നിവയ്‌ക്കെല്ലാം ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടു.

1963 ല്‍ ആദ്യത്തെ മിഗ് -21 വ്യോമസേനയില്‍ ഉള്‍പ്പെടുത്തിയത് ചണ്ഡീഗഡിലായിരുന്നു. യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്‌സിന്റെ യു -2 പോലെയുള്ള ചാര വിമാനങ്ങളെ നേരിടാന്‍ രൂപകല്‍പ്പന ചെയ്ത ഉയര്‍ന്ന ഉയരത്തിലുള്ള ഇന്റര്‍സെപ്റ്റര്‍ എന്ന ഇന്ത്യന്‍ വ്യോമസേനയുടെ ആവശ്യം നിറവേറ്റുന്ന തായിരുന്നു മിഗ്. പൈലറ്റുമാരില്‍ ഇന്ത്യയുടെ ഏഴാമത്തെ വനിതാ യുദ്ധവിമാന പൈലറ്റായ സ്‌ക്വാഡ്രണ്‍ ലീഡര്‍ പ്രിയ ശര്‍മ്മയും ഇത് പറത്തിയ പൈലറ്റുമാരില്‍ ഉള്‍പ്പെടും. രാജസ്ഥാനിലെ ബിക്കാനീറില്‍ നിന്നുള്ള വ്യോമസേനാ മേധാവിയോടൊപ്പമാണ് സ്‌ക്വാഡ്രണ്‍ ലീഡര്‍ ശര്‍മ്മയും മിഗ് -21 പറത്തിയത്. റഷ്യന്‍ സുഖോയ് സു-37, ഫ്രാന്‍സിന്റെ റാഫേല്‍ തുടങ്ങിയ ആധുനിക ജെറ്റുകളിലേക്ക് മാറിയതോടെയാണ് മിഗ് ഡീ കമ്മീഷനിംഗി ലേക്ക് പോയത്. മിഗ് 21 ന്റെ യാത്രയയപ്പ് പ്രതിരോധ മന്ത്രി രാജ്നാഥ് സിങ്ങിന്റെയും ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥരുടേയും സാന്നിദ്ധ്യത്തി ലാണ്.

ആദ്യത്തെ മിഗ്-21 വിമാനങ്ങള്‍ വന്ന 1963 ഏപ്രില്‍ മുതല്‍, ഈ മാക്-2 അത്ഭുതങ്ങളില്‍ 1,200-ലധികം വ്യോമസേനയുടെ നട്ടെല്ലായി പ്രവര്‍ത്തി ച്ചിട്ടുണ്ട്. വാസ്തവത്തില്‍, 2006 വരെ ഇന്ത്യന്‍ വ്യോമസേനയെ 'മിഗ് വ്യോമസേന' എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്, അഞ്ച് വകഭേദങ്ങള്‍ - മിഗ്-21, 23, 25, 27, 29 - ഒരേസമയം സേവനത്തിലായിരുന്നു. വിമാനത്തിന് ചെയ്യാന്‍ കഴിയാത്തതായി ഒന്നുമില്ലായിരുന്നു. വ്യോമാക്രമണം, പ്രതിരോധം, കര ആക്രമണം, നിരീക്ഷണം, പൈലറ്റുമാരുടെ പരിശീലനം എന്നിവയിലെല്ലാം ശ്രദ്ധേയമായ പങ്കുവഹിച്ചു. പതിറ്റാണ്ടുകളായി നിലനില്‍ക്കുന്നതും ഇപ്പോഴും ശക്തമായി തുടരുന്നതുമായ ഒരു ഇന്തോ-റഷ്യന്‍ സൈനിക ബന്ധത്തിന്റെ പ്രതീകം കൂടിയാണ് മിഗ് 21.

എന്നിരുന്നാലും, സേവനത്തിന്റെ അവസാന വര്‍ഷങ്ങളില്‍, കൂടുതല്‍ അസുഖകരമായ 'പറക്കുന്ന ശവപ്പെട്ടി' എന്ന ടാഗ് ഇതിന് ലഭിച്ചു. 2023 മെയ് മാസത്തില്‍ രാജസ്ഥാനില്‍ മൂന്ന് ഗ്രാമീണര്‍ കൊല്ലപ്പെട്ട ഒരു സംഭവം ഉള്‍പ്പെടെ, പ്രായമാകുന്ന വിമാനം ഉള്‍പ്പെട്ട നിരവധി അപകടങ്ങള്‍ക്ക് ശേഷ മാണ് ഇന്ന് മിഗ്-21 ഘട്ടം ഘട്ടമായി നിര്‍ത്തലാക്കുന്നത്. 'സാങ്കേതിക തകരാറിനെ' തുടര്‍ന്ന് രാജസ്ഥാനിലെ ഹനുമാന്‍ഗഡിലെ ബഹ്ലോല്‍ നഗറിന് സമീപം ഒരു പതിവ് പരിശീലനത്തിനായി മിഗ്-21 സൂറത്ത്ഗഡ് വ്യോമസേനാ താവളത്തില്‍ നിന്ന് പറന്നപ്പോഴാണ് സംഭവം.

അതിന്റെ വേഗത, കയറ്റ വേഗത, ചടുലത എന്നിവ ഇന്ത്യയെ അതിന്റെ ആകാശത്തെ സംരക്ഷിക്കാന്‍ എങ്ങനെ സഹായിച്ചു എന്നതാണ് വലിയ ഭാഗം. ഓര്‍ക്കുക, ഇത് 50 വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്ക് മുമ്പ്, ഇന്ത്യ ഒരു പുതിയ സൈന്യമുള്ള ഒരു യുവ രാജ്യമായിരുന്ന കാലമായിരുന്നു. എന്നാല്‍, ഇന്ന്, 300-ലധികം അപകടങ്ങളും പഴകിയ എയര്‍ഫ്രെയിമുകളും ഉള്ളതിനാല്‍, മിഗ്-21 'വിരമിക്കുക' എന്ന് പറയേണ്ട സമയമായി, വെറ്ററന്റെ പകരക്കാരനായി തദ്ദേശീയമായി നിര്‍മ്മിച്ച തേജസിനെ സ്വാഗതം ചെയ്യാന്‍ വ്യോമസേനയ്ക്ക് സമയമായി. ഇത്രയും നീണ്ട കാലത്തെ സേവനത്തിന് മിഗ് 21 ന്റെ പോസ്റ്റല്‍ സ്റ്റാംപ് പുറത്തിറക്കിയാണ് ഇന്ത്യ വിമാനത്തെ ആദരിച്ചത്.